Frá Fornjóti ok hans mönnum.
Hversu Noregr Byggðist
I.
KAPÍTULI
Nú
skal segja dæmi til, hversu Noregr byggðist í fyrstu eða hversu konunga ættir
hófust þar eða í öðrum löndum eða hví þeir heita Skjöldungar, Buðlungar,
Bragningar, Öðlingar, Völsungar eða Niflungar, sem konunga ættirnar eru af
komnar.
Fornjótr hét maðr. Hann átti þrjá sonu; var einn
Hlér, annarr Logi, þriði Kári. Hann réð fyrir vindum, en Logi fyrir eldi, Hlér
fyrir sjó. Kári var faðir Jökuls, föður Snæs konungs, en börn Snæs konungs váru
þau Þorri Fönn, Drífa ok Mjöll. Þorri var konungr ágætr. Hann réð fyrir
Gotlandi, Kænlandi ok Finnlandi. Hann blótuðu Kænir til þess, at snjóva gerði
ok væri skíðfæri gott. Þat er ár þeira. Þat blót skyldi vera at miðjum vetri,
ok var þaðan af kallaðr Þorra mánaðr.
Þorri konungr átti þrjú börn. Synir hans hétu Nórr
ok Górr, en Gói dóttir. Gói hvarf á brott, ok gerði Þorri blót mánaði síðar en
hann var vanr at blóta, ok kölluðu þeir síðan þann mánað, er þá hófst, Gói.
Þeir Nórr ok Górr leituðu systur sinnar. Nórr átti bardaga stóra fyrir vestan
Kjölu, ok fellu fyrir honum þeir konungar, er svá heita: Véi ok Vei, Hundingr
ok Hemingr, ok lagði Nórr þat land undir sik allt til sjóvar. Þeir bræðr
fundust í þeim firði, er nú er kallaðr Norafjörðr. Nórr fór þaðan upp á Kjölu
ok kom þar, sem heita Ulfamóar, þaðan fór hann um Eystri-Dali ok síðan í
Vermaland ok með vatni því, er Vænir heitir, ok svá til sjóvar. Þetta land allt
lagði Nórr undir sik, allt fyrir vestan þessi takmörk. Þetta land er nú kallaðr
Noregr.
At miðjum vetri kómu þeir í Heiðmörk. Þar var sá
konungr fyrir, er Hrólfr í Bergi hét. Hann var sonr Svaða jötuns norðan af
Dofrum ok Áshildar, dóttur Eysteins konungs, er lengi hafði ráðit fyrir
Heiðmörk. Hrólfr í Bergi hafði tekit Gói ok gengit at eiga hana. En er hún
spurði til Nórs, bróður síns, þá fór hún í mót honum ok þau Hrólfr, ok gaf hann
sik upp í vald Nórs ok gerðist hans maðr. Eptir þat fór Nórr til veizlu til
mágs síns, ok fekk Nórr Höddu, dóttur Svaða jötuns, systur Hrólfs. Eptir þat
fór Nórr konungr vestr aptr til sjóvar, ok þá hitti hann Gór, bróður sinn. Hann
var þá kominn norðan ór Dumbshafi ok hafði eignazt eyjar allar á þeiri leið,
bæði byggðar ok óbyggðar. Þá skiptu þeir bræðr ríkinu með sér, svá at Nórr
skyldi hafa meginland allt norðan frá Jötunheimum ok suðr til Álfheima, þat
heitir nú Noregr, en Górr skyldi hafa eyjar allar, þær er lágu á bakborða
elliða hans, er hann færði norðan með landi. Þeir váru synir Górs sækonungs:
Beiti ok Heiti, Meitir ok Geitir. Beitir sækonungr fór með elliða inn í
þrándheim ok inn í Beitsjó. Hann lét gera skipsleða undir elliðann, en snjór
var mikill ok sleðfæri gott. Þá settist Beitir í lypting ok lagði stýri í lag
ok lét draga upp segl ok lét menn sína draga elliðann norðr um Elliðaeið til
Naumudals ok eignaði sér land allt þat, er lá á bakborða.
Beiti sækonungr var faðir Heita sækonungs, föður
Svaða, en Geitir var faðir Glamma ok Gylfa. Meiti sækonungr var faðir Mæfils ok
Myndils. Myndill var faðir Ekkils ok Skekkils. Nórr var faðir þessara manna, en
Hödd, dóttir Svaða, móðir þrándar ok Garðs, er kallaðr var agði. En er heir
skiptu arfi, þá hlaut þrándr Þrándheim, ok heitir því svá. Garðr agði var faðir
þeira, er svá heita: Hörðr, Rúgálfr, Þrymr, Végarðr, Freygarðr, Þorgarðr ok
Grjótgarðr. Hörðr hlaut Hörðaland ór skipti. Hans sonr var Jöfurr eða Jösurr,
faðir Hjörs konungs, föður Hjörleifs ins kvensama. Rúgálfr átti Rogaland. Hans
sonr vár Rögnvaldr, faðir. Ögvalds konungs. Þrymr átti Agðir. Hans sonr var
Agði ok Agnarr, faðir Ketils þryms, er bú átti í Þrumu. Végarðr átti
Sygnafylki. Hann var faðir Veðrorms, föður Vémundar ins gamla, er Sygnatrausti
kallaðist. Freygarðr átti Fjörðu ok Fjalir. Hans synir váru þeir Freysteinn
gamli, er bú átti á Gaulum, ok Freybjörn, faðir Auðbjarnar, föður Arinbjarnar
Firðajarls. Þorgarðr átti Sunnmæri. Hans sonr var Þorviðr, faðir Arnviðar
tréserkjabana, föður þeira Slæviðar ok Bráviðar. Grjótgarðr átti Norðmæri. Hans
sonr var Salgarðr, faðir Grjótgarðs, föður Sölva, föður Högna í Njarðey, föður
Sölva víkings ok Hildar innar mjóvu, er átti Hjörleifr inn kvensami. Hálfr
berserkr var þeira sonr. Annarr þeira sona Grjótgarðs var Sigarr, faðir
Signýjar, er átti Haraldr Naumdælajarl, faðir Herlaugs föður Grjótgarðs, föður
Hákonar jarls, föður Sigurðar jarls, föður Hákonar Hlaðajarls. Raumr, sonr Nórs
konungs, tók ríki eptir feðr sinn. Hann átti Álfheima ok svá vítt ríki sem ár
þær falla, er þar spretta upp. Þaðan fellr Lögrinn austan um dal í Mjörs, en
þaðan Vermá í Raumelfi, en hún til sjóvar. Af Vermá fellr Raumá ofan eptir
Raumsdal. Af Vermá fellr Eystri-Elfr um Eystri-Dali ok í Væni, en þaðam
Gautelfr til sjóvar.
Raumr konungr átti samdrykkju um jól við Bergfinn,
son Þryms jötuns af Vermá, ok gekk þá í rekkju Bergdísar, systur hans. Ok eptir
þat gat hún þrjá sonu, Björnr, Brand ok Álf. Hann fóstraði Bergfinnr, ok var
kallaðr Finnálfr. Björn var með móður sinni ok var kallaðr Jötunbjörn. Brand
sendi hún Rauma, föður hans, en hann gaf hann guðunum, ok var hann kallaðr
Guðbrandr. Honum gaf Raumr konungr dali þá, er Guðbrandsdalir heita, Jötunbirni
gaf hann Raumsdal, en Álfi Eystri-Dali ok allt fyrir norðan Væni ok frá
Gautelfi ok norðr til Raumelfar. Þat váru þá kallaðir Álfheimar. Guðbrandr
Dalakonungr var faðir Auðleifs, föður Guðmundar konungs. Hans sonr var
Guðbrandr, er eigi vildi láta kalla sik konung ok lét gefa sér jarls nafn fyrir
því, at hann vildi vera ríkastr jarl á Norðrlöndum. Hans sonr var Geirmundr
jarl, faðir Hróðgeirs járls, föður Guðbrands, er eigi vildi vera konungr né
jarl ok lét gefa sér hersis nafn ok réð þó löndum sem konungr, ok at engu var hann
óríkari. Hans allir ættmenn váru síðan hersar. Jötunbjörn inn gamli var faðir
Raums konungs, föður Hrossbjarnar, föður Orms skeljamola, föður Knattar, föður
þeira Þórólfs hálma ok Ketils raums. Synir þórólfs váru þeir Helgi, faðir
Bersa, föður Þormóðs, föður Þórlaugar, móður Tungu-Odds. Finnálfr inn gamli
fekk Svanhildar, er kölluð var gullfjöðr. Hún var dóttir Dags Dellingssonar ok
Sólar, dóttur Mundilfara. Sonr þeira var Svanr inn rauði, faðir Sæfara, föður
Úlfs, föður Álfs, föður þeira Ingimundar ok Eysteins. Raumr inn gamli fekk
síðar Hildar, dóttur Guðröðar ins gamla, sonar Sölva konungs, er fyrstr ruddi
þar, sem nú heita Sóleyjar. En synir hans váru þeir Guðröðr, Haukr, Haddingr ok
Hringr. Guðröðr var konungr eptir feðr sinn, ok konungar váru allir hans
ættmenn. Eysteinn illráði var hans sonr. Hann setti Inn-þrændum hund sinn fyrir
konung, er Saurr hét, fyrir þat er þeir höfðu drepit Önund, son hans, er hann
hafði þar sett til landsgæzlu.
II.
KAPÍTULI
Ættartala
frá Höð.
Höðr
átti þar ríki, er kallat er Haðaland. Hans sonr var Höddbroddr, faðir Hrólfs,
föður Hrómundar berserks, föður þeira Hámundar, Haka ok Gunnlaðar, móður þeira
Útsteins ok Innsteins. Hámundr var Hörðajarl. Hann var faðir Hróks ins svarta
ok Hróks ins hvíta. Haki var faðir Hróðrgeirs, föður Hróðmars, föður Haka
berserks. Gunnlöð var dóttir Hróks ins svarta, en móðir Hrómundar Gripssonar.
Haddingr sonr Rauma, átti Haddingjadal ok Þelamörk. Hans sonr var Haddingr,
faðir Haddings, föður Högna ins rauða. Eptir hann tóku ríki Haddingjar þrír, ok
var hverr þeira eptir annan. Helgi Hadingjaskati var með einum þeira.
Hringr konungr, sonr Rauma, átti Hringaríki ok
Valdres. Hann fekk dóttur Vífils sækonungs. Þeira sonr var Hálfdan gamli. Ok þá
er hann tók konungdóm, gerði hann blót mikit at miðjum vetri ok blótaði til
þess, at hann skyldi mega lifa þrjú hundruð vetra í konungdómi sínum, sem sagt
var, at lifat hefði Snær inn gamli, En fréttin sagði honum svá, at hann mundi
lita ekki meir en einn mannsaldr, en þat mundi vera þrjú hundruð vetra, ok at
engi mundi vera ótiginn maðr í hans ætt ok engi kona. Hann var hermaðr mikill
ok herjaði víða um Austrveg. Þar drap hann þann konung, er Sigtryggr hét, í
einvígi. Hann gekk at eiga Álfnýju, dóttur Eymundar konungs ór Hólmgarði. þau
áttu níu sonu. Hét einn Þengill, er kallaðr var Mannaþengill, Ræsir, Gramr,
Gylfi, Hilmir, Jöfurr, Tiggi, Skyli ok Harri. þessir níu, er sagt, at allir
væri jafngamlir, ok urðu svá ágætir, at í öllum fræðum eru þeira nöfn höfð
fyrir tignar nöfn ok konunga nöfn. Svá er sagt, at engi þeira ætti börn, ok
fellu allir senn í orrostu. Enn áttu þau aðra níu sonu. Hétu þeir Hildir,
Næfill, Auði, Skelfir, Dagr, Bragi, Buðli, Lofði, Sigarr. Hildir, Sigarr ok
Lofði váru allir herkonungar, Auði, Buðli ok Næfill væru sækonungar, Dagr,
Skelfir ok Bragi sátu at löndum.
Dagr átti Þóru drengjamóður, ok áttu þau níu sonu.
Hét einn Óli, annarr Ámr, þriði Jöfurr, fjórði Arngrímr. Óli var faðir Dags,
föður Óleifs, föður Hrings, föður Óláfs, föður Helga, föður Sigurðar hjartar,
föður Ragnhildar, móður Haralds ins hárfagra. Sú ætt Haralds var kölluð
Döglingar. Arngrímr átti Eyfuru. Þeira sonr var Angantýr berserkr.
Bragi gamli var konungr á Valdresi. Hann var faðir
Agnars, föður Álfs, föður Eireks, föður Hildar, móður Hálfdanar ins milda,
föður Guðröðar, föður Hálfdanar svarta, föður Haralds ins hárfagra. Þessi ætt
Haralds heita Bragningar.
Skelfir var konungr á Vörs. Hans sonr var Skjöldr,
faðir Eireks, föður Alreks, föður Eireks ins málspaka, föður Álreks ins frækna,
föður Víkars, föður Vatnars, föður þeira Ímalds ok Eireks, föður Gyðu, er átti
Haraldr inn hárfagri. Þat heitir Skilfinga ætt eða Skjöldunga ætt.
Hildir var inn fjórði sonr Halfdanar. Hann var
faðir Hildibrands, föður Vígbrands, föður Hildis ok Herbrands, föður Haralds
ins grenska, föður Ásu innar stórráðu, móður Hálfdanar svarta, föður Haralds
ins hárfagra.
Sigarr var faðir Siggeirs, er átti Signýju, dóttur
Völsungs konungs. Sigarr var ok faðir, Sigmundar, er átti Hildi, dóttur
Grjótgarðs konungs af Mæri. Hans sonr hét Sigarr, faðir Signýjar. Hann lét
hengja Hagbarð. Þat heitir Siklinga ætt.
Lofði var konungr mikill. Þat herlið, er honum
fylgdi, eru Lofðar kallaðir. Hann herjaði á Reiðgotaland ok varð þar konungr.
Hans synir váru þeir Skekkill sækonungr ok Skyli, faðir Egðis, föður Hjálmþés,
föður Eylima, föður Hjördísar, móður Sigurðar Fáfnisbana, föður Áslaugar, móður
Sigurðar orms í auga, föður Áslaugar, móður Sigurðar hjartar, föður Ragnhildar,
móður Haralds ins hárfagra. Þessir ættmenn Haralds eru kallaðir Lofðungar.
Auði ok Buðli váru sækonungar ok fóru báðir saman
með her sinn. Þeir kómu með liði sínu til Saxlands ok herjuðu þar víða, lögðu
undir sik Valland ok Saxland, settust þar at löndum. Auði hafði Valland ok var
faðir Fróða, föður Kjárs, föður Ölrúnar. Þat eru kallaðir Öðlingar. Buðli hafði
Saxland. Hann var faðir Attils, föður Vífils, föður Læfa, föður Buðla, föður
Sörla eða Serla ok Atla ok Brynhildar, móður Áslaugar, ok er sú ætt Haralds ins
hárfágra kölluð Buðlungar.
Næfill konungr var faðir Heimars, föður Eynefs,
föður Rakna, föður Gjúka, föður þeira Gunnars ok Högna, Guðrúnar, Guðnýjar ok
Gullrandar, ok er þat kölluð Niflunga ætt. Nú eru taldar konur þær, er fyrst
kómu í ætt Hálfdanar gamla. En þá er in fyrsta kona kom í ættina, var liðit
þrjú hundruð vetra frá, blótinu, er Hálfdan blótaði til aldrs sér ok ríkis.
III.
KAPÍTULI
Ættartala.
Álfr
konungr inn gamli réð fyrir Álfheimum. Hann var faðir Álfgeirs, föður Gandálfs,
föður Álfhildar; Álfhildr var móðir Ragnars loðbrókar, föður Sigurðar orms í
auga, föður Áslaugar, móður Sigurðar hjartar, föður Ragnhildar, móður Haralds
ins hárfagra. Haraldr inn gamli, sonr Valdars ins milda Hróarssonar, átti
Hervöru Heiðreksdóttur konungs. Þeira sonr var Hálfdan snjalli, faðir lvars
víðfaðma, föður Auðar innar djúpauðgu. Haná átti Hrærekr slöngvanbaugi. Þeira
sonr var Haraldr hilditönn. Síðar átti Áuði Ráðbarðr konungr. Þeira sonr var
Randvér, faðir Sigurðar hrings, föður Ragnars loðbrókar, föður Sigurðar, föður
Áslaugar, móður Sigurðar, föður Ragnhildar, móður Haralds ins hárfagra, er
fyrstur var einvaldskonungr yfir Noregi.
IV.
KAPÍTULI
Ættartala
Haralds frá Óðni.
Burri
hefir konungr heitit, er réð fyrir Tyrklandi. Hans sonr var Burr, er var faðir
Óðins Ásakonungs, föður Freys, föður Njarðar, föður Freys, föður Fjölnis, föður
Sveigðis föður Vanlanda, föður Vísburs, föður Dómalda, föður Dómars, föður
Dyggva, er vér köllum Tryggva, föður Dags, föður Agna Skjálfarbónda, föður
Alreks, föður Yngva, föður Jörmunfróða, er vér köllum Jörund, föður Ána ins gamla,
er vér köllum Aun, er níu vetr drakk horn fyrir elli sakir, áðr hann dó. Aunn
var faðir Egils Tunnadólgs, föður Óttars vendilskráku, föður Aðils at Uppsölum,
föður Eysteins, föður Yngvars ins hára, föður Braut-Önundar, föður Ingjalds ins
illráða, föður Óláfs trételgju, föður Hálfdanar hvítbeins, föður Eysteins,
föður Hálfdanar ins milda ok matarilla, föður Guðröðar veiðikonungs, föður
Hálfdanar svarta, föður Haralds ins hárfagra.
V.
KAPÍTULI
Ættartala.
Skjöldr
hét sonr Óðins Ásakonungs. Hann var faðir Friðleifs, föður Frið-Fróða, föður
Friðleifs föður Hávarðs ins handramma, föður Fróða, föður Vermundar ins vitra,
föður Óláfs ins lítilláta, föður Dans ins mikiláta, föður Fóða ins friðsama,
föður Friðleifs, föður Fróða ins frækna, föður Ingjalds Starkaðarfóstra, föður
Hræreks hnöggvanbauga, föður Hálfdanar, föður Hræreks slöngvanbauga, föður
Haralds hilditannar. Bróðir Haralds var Randvér, faðir Sigurðar hrings. Er þá
slík ættartala til Haralds konungs hárfagra, sem fyrr segir.
VI.
KAPÍTULI
Ætt
Haralds frá Adam.
Adam
skapaði guð fyrst allra manna. Seth var sonr hans, hans sonr Enos, hans sonr
Kaynán, hans sonr Malaleel, háns sonr Phareth, hans sonr Enoch, hans sonr
Mathusalem inn gamli, hans sonr Lámech, -- þá var, úti inn fyrsti heimsaldr, --
hans sonr var Nói, er örkina smíðaði, hans sonr Japhet, hans sonr Japhan, hans
sonr Zechim, háns sonr Ciprus, hans sonr Cretus eða Celius, hans sonr Saturnus
í Krít, hans sonr Jupiter, hans sonr Darius, hans sonr Erichonius, hans sonr
Troeg, hans sonr Ilus, hans sonr Lamidon, hans sonr Príamus höfuðkonungr.
Munnon eða Mennon hét konungr í Tróju. Hann átti Troánam, dóttur Priami
konungs: hans sonr hét Tror, er vér köllum Þór, hans sonr var Loricha, er vér
köllum Hlórriða, hans sonr Eredei, er vér köllum Eindriða, hans sonr Vingiþórr,
hans sonr Vinginer, hans sonr Móði, hans sonr Mági, er vér köllum Magna, hans
sonr Seseph, hans sonr Beduigg, hans sonr Atra, hans sonr Trinán, hans sonr
Heremoth, er vér köllum Hermóð, hans sonr Skjaldin, er vér köllum Skjöld, hans
sonr Beaf, er vér köllum Bjár, hans sonr Goðólfr, hans sonr Burri, er vér
köllum Finn, hans sonr Frjalafr, er vér köllum Bors, hans sonr Voden, er vér
köllum Óðin. Hann var Tyrkja konungr. Hans sonr Skjöldr, hans sonr Friðleifr,
hans sonr Frið-Fróði, hans sonr Herleifr, hans sonr Hávarr inn handrammi, hans
sonr Fróði, hans sonr Vémundr inn vitri, hans dóttir Ólof Hún var móðir Fróða
ins friðsama. Hans sonr Friðleifr, hans sonr Fróði inn frækni, hans sonr
Hálfdan, hans sonr Hróarr, hans sonr Valdarr inn mildi, hans sonr Haraldr
gamli, háns sonr Hálfdan snjalli, hans sonr Ivarr víðfaðini, hans dóttir Auðr
in djúpauðga, hennar sonr Randvér, hans sonr Sigurðr hringr, hans sonr Ragnarr
loðbrók, hans sonr Sigurðr ormr í auga, hans dóttir Áslaug, hennar sonr Sigurðr
hjörtr, hans dóttir Ragnhildr, hennar sonr Haraldr konungr inn hárfagri. Verðr
þessi tala einum manni fátt í saju tugu at meðtöldum bæði Adam ok Haraldi.
VII.
KAPÍTULI
Hverir
konungar stýrt hafa Noregi.
Sonr
Haralds hárfaga hét Sigurðr hrísi, hans sonr Hálfdan, hans sonr Sigurðr sýr,
hans sonr Haraldr inn harðráði, bróðir Ólafs ins helga, hans sonr Óláfr kyrri,
hans sonr Magnús berbeinn, hans sonr Haraldr gilli, hans sonr Sigurðr munnr,
hans sonr Sverrir magnus, hans sonr Hákon harmdauði, hans sonr Hákon gamli,
hans sonr Magnús, er lögbók sendi til Íslands, þá er kölluð er Jónsbók, háns
sonr Hákon háleggr, hans dóttir Ingibjörg, hennar sonr Magnús góði Eiríksson
langa hertoga, hans sonr Hákon, hans sonr Óláfr, er þá var tíu vetra, er faðir
hans andaðist. Hann var konungr yfir Noregi, Danmörk ok öllum þeim skattlöndum,
er þar liggja til, ok réttr erfingi alls Svíaríkis, er Albrikt, sonr
Mækinborgargreifa, helt; hann var systursonr Magnúss konungs goða, föðurföður
Óláfs. Þessi Óláfr var heitinn eptir inum heilaga Óláfi konungi Haraldssyni
eptir sjálfs hans tilvísan. Hann var þá konungr, er sjá bók var skrifuð. Þá vár
liðit frá hingatburð várs herra Jesú Kristí mccclxxx ok vij ár.
VIII.
KAPÍTULI
Capitulum.
Þessir
hafa stýrt Noregi: Óláfr konungr, sem nú sagði, þá Hákon konungr, þá Magnús
konungr góði, þá Hákon háleggr, þá Eirekr ok Magnús, þá Magnús, er bókina
setti, þá Hákon ungi jafnfram Hákoni gamla, föður sínum, þá Ingi Bárðarson ok
Erlingr steinveggr ok Philippus Baglakonungr, þá Hákon harmdauði, þá, Sverrir
magnús ok margr lygikonungr um hans daga, þá Magnús Erlingsson ok Eysteinn
birkibeinn, þá Hákon herðibreiðr, þá Ingi krypplingr ok Eysteinn ok Sigurðr
munnr, þá Haraldr gillikristr ok Magnús blindi ok Sigurðr slembidjákn, þá
Sigurðr Jórsalafari, Eysteinn ok Óláfr, þá Magnús berbeinn ok Hákon
Þórisfóstri, þá Óláfr inn kyrri ok Magnús, faðir Hákonar Þórisfóstra, þá
Haraldr inn harðráði, þá Magnús inn ríki, sonr Óláfs ins helga, þá
óforsynju-konungr Sveinn Alfífuson ok Knútr inn ríki, þá Óláfr inn helgi
Haraldsson, þá Eirekr jarl, Sveinn jarl ok Hákon jarl, þá Óláfr Tryggvason, þá
Hákon blótjarl inn ríki, þá Haraldr gráfeldr, þá Hákon Aðalsteinsfóstri, þá
Eirekr blóðöx, þá Haraldr inn hárfagri, er fyrstr var einvaldskonungr yfir
öllum Noregi, svá at sögur finnist til.
IX.
KAPÍTULI
Hvarf
Óláfs konungs Hákonarsonar.
Ári
síðar en fyrr segir hvarf Óláfr konungr Hákonarson. Sögðu Danir hann dauðan, en
Norðmenn vildu ekki trúa því. Þá var tekin til ríkisstjórnar yfir Noreg ok
Danmörk drottning Margréta, móðir Óláfs konungs, en dóttir Valdamars
Danakonungs, eptir er hún lét fanga Albrikt.
Fundinn Noregr
I.
KAPÍTULI
Fornjótr
hefir konungr heitit. Hann réð fyrir Gotlandi, er kallat er Finnland ok
Kvenland. Þat er fyrir austan hafsbotn þann, er gengr til móts við Gandvík; þat
köllum vér Helsingjabotn. Fornjótr átti þrjá syni. Hét einn Hlér, er vér köllum
Ægi, annarr Logi, þriði Kári. Hann var faðir Frosta, föður Snæs ins gamla. Hans
sonr hét Þorri. Hann átti tvá syni, hét annarr Nórr, en annarr Górr, dóttir
hans hét Gói. Þorri var blótmaðr mikill. Hann hafði blót á hverju ári at miðjum
vetri; þat kölluðu þeir Þorrablót. Af því tók mánaðrinn heiti.
Þat var tíðenda einn vetr at Þorrablóti, at Gói
hvarf í brott, ok var hennar leita farit, ok finnst hún eigi. Ok er sá mánaðr
leið, lét Þorri fá at blóti ok blóta til þess, er þeir yrði vísir, hvar Gói
væri niðr komin; þat kölluðu þeir Góiblót. Einskis urðu þeir vísir um hana at heldr.
Þrim vetrum síðar strengdu þeir bræðr heit, at þeir skyldu hennar leita ok
skipta svá leitinni, at Nórr skyldi leita um löndin, en Górr skyldi leita um
útsker ok eyjar, ok fór hann á skipum. Hvárrtveggi þeira bræðra var fjölmennr.
Helt Górr skipum sínum út eptir hafsbotnum og svá í Allanzhaf. Síðan kannar
hann víða Svíasker ok allar eyjar, er liggja í Eystrasalti, eptir þat í
Gautasker ok þaðan til Danmerkr ok kannar þar allar eyjar. Hann fann þar frændr
sína, þá er komnir váru af Hlé inum gamla ór Hlésey, ok helt hann þá enn fram
ferðinni ok spyrr ekki til systur sinnar.
En Nórr, bróðir hans, beið þess, er snjó lagði á
heiðar ok skíðfæri gerði gott. Eptir þat fór hann af Kvenlandi ok fyrir innan
hafsbotninn, ok kómu þar, er þeir menn váru, er Lappir heita; þat er á bak
Finnmörk. En Lappir vildu banna þeim yfirför, ok tókst þar bardagi, ok sá
kraptr ok fjölkynngi fylgdi þeim Nór, at óvinir þeira urðu at gjalti, þegar
þeir heyrðu heróp ok sá vápnum brugðit, ok lögðu Lappir á flótta. En Nórr fór
þaðan vestr á Kjölu ok var lengi úti ok svá, at þeir vissu ekki til manna, ok
skutu dýr ok fugla til matar sér, fóru þar til, er vötn hnigu til vestrættar af
fjöllum. Þá fara þeir með vötnunum ok kómu at sjá. Þar var fyrir þeim fjörðr
mikill, sem hafsbotn væri. Þar váru byggðir miklar, ok dalir stórir gengu at
firðinum. Þar var safnaðr fyrir þeim, ok réðu þeir þegar til bardaga við Nór,
ok fór þeira skipti eptir vana, allt fólk fell þar eða flýði, en Nórr ok hans
menn gengu yfir sem lok yfir akra. Fór Nórr um allan fjörðinn ok lagði undir
sik ok gerðist konungr yfir þeim heruðum, er þar lágu innan fjarðar. Nórr
dvaldist þar um sumarit, þar til er snjávaði á heiðar. Þá stefndi hann upp
eptir dalnum þeim, er suðr gengr af firðinum. Sá fjörðr er nú kallaðr
Þrándheimr. Suma menn sína lætr hann fara it fremra um Mærina. Hann lagði undir
sik, hvar sem hann fór, ok þá er hann kemr suðr yfir fjallit þat, er var fyrir
sunnan dalsbotninn, sótti hann suðr eptir dölunum, þar til er hann kom at vatni
miklu, er þeir kölluðu Mjörs. Þá snýr hann enn vestr á fjallit, því at honum
var sagt, at menn hans höfðu farit ósigr fyrir konungi þeim er Sókni hét þá
kómu þeir í þat herað, er þeir kölluðu Valdres. þaðan fóru þeir til sjóvar ok
kómu í langan fjörð ok mjóvan, er nú heitir Sogn. þar var fundr þeira Sókna, ok
áttu þeir þar orrostu mikla, því at Sókna brá ekki við fjölkynngi þeira. Nórr
gekk fram hart, ok skiptust þeir Sókni höggum við. Þar fell Sókni ok margt lið
hans.
II.
KAPÍTULI
Ferð
Nórs eptir Noregi at leita systur sinnar.
Eptir
þat fór Nórr í fjörð þann, er norðr gengr af Sogni. Þar hafði Sókni fyrir
ráðit, er nú heitir Sóknadalr. Þar dvaldist Nórr lengi, ok heitir þar nú
Nórafjörðr. Þar kom til móts við hann Górr, bróðir hans, ok hafði þá hvárrgi
þeira spurt til Gói. Górr hafði ok undir sik lagt land allt it ytra, er hann
hafði sunnan farit, ok þá skiptu þeir löndum með sér bræðr. Hafði Nórr
meginland allt, en Górr skal hafa eyjar þær allar, er hann ferr stjórnföstu
skipi milli ok meginlands. Ok eptir þat ferr Nórr til Uppland ok kom þar, sem
nú heitir Heiðmörk. Þar réð sá konungr fyrir, er hét Hrólfr ór Bjargi. Hann var
sonr Svaða jötuns norðan af Dofrum. Hrólfr hafði numit á brott af Kvenlandi Gói
Þorradóttur. Hann fór þegar til móts við Nór ok bauð honum til einvígis. Þeir
börðust lengi, ok varð hvárrgi sárr. Eptir þat sættust þeir, ok fekk Nórr
systur Hrólfs, en Hrólfr fekk Gói. Þaðan sneri Nórr aptr norðr til ríkis þess,
er hann hafði undir sik lagt. Þat kallaði hann Norveg. Réð hann því ríki, meðan
hann lifði, en synir hans eptir hann, ok skipta þeir landi með sér, ok tóku svá
ríki at smækkast sem konungar tóku fjölgast ok greindust svá í fylki.
III.
KAPÍTULI
Beitir
fekk Noreg.
Górr
hefir ok verit kallaðr sækonungr. Hans synir váru þeir Heiti ok Beiti. þeir
váru sækonungar ok ofstopamenn miklir. Þeir gengu mjök á ríki sona Nórs, ok
áttu þeir margar orrostur, ok sigruðust ýmsir. Beitir lagði inn í Þrándheim ok
herjaði þar. Hann lá þar, er nú heitir Beitisær eða Beitistöð. Þar lét hann
draga skip ór Beitistöð innanverðri ok norðr yfir Eiskrueið; þar ganga
Naumudalir at norðan. Hann settist í lypting ok helt um hjálmvöl ok eignaðist
land allt þat, er var á bakborða, ok eru þar margar byggðir. Heitir, sonr Górs,
var faðir Sveiða sækonungs, föður Hálfdanar ins gamla, föður Ívars Upplendinga
jarls, föður Eysteins glumru, föður Rögnvalds jarls ins ríka ok ins ráðsvinna.